Ik hou heel veel van dieren. Maar ik ben geen vegetariër. Ik vind het namelijk natuurlijk om vlees te eten – mensen zijn nu eenmaal omnivoren. Wel vind ik het belangrijk dat de dieren niet onnodig geleden hebben voordat ze op mijn bord belanden. Daarom eten we vaak biologisch vlees, graseieren, etc. en eten we eens per week vegetarisch omdat iedere dag vlees niet nodig is.
En ik heb ook geen bezwaar tegen het dragen van leer. Want het is natuurlijk dat je de restproducten van een beest nuttig gebruikt. Weggooien is immers zonde. Mensen doen het zelfs bij elkaar na hun overlijden – dat heet donorschap.
Vooralsnog kon ik prima leven met deze eenvoudige denkwijze. Maar nu ik steeds meer richting het maken van Middeleeuwse kostuums en dergelijke ga, word ik ook geconfronteerd met het gebruik van dierenvachten. En de ethische vraagstukken er omheen.
Op de Midwinterfair kocht ik een schapenvachtje, zodat ik ‘s nachts warm zou blijven in een tent. Toen ik dat vertelde aan iemand aldaar, vroeg hij waar ik ‘m gekocht had. Ah ja, daar hadden ze inderdaad mooie vachtjes. Maar hij had er niets durven kopen, omdat de verkoper hem niet kon garanderen dat het biologische schapen waren.
Huh, biologische schapen? In mijn blijkbaar grote naïviteit was ik er volledig vanuit gegaan dat alle schapen vrolijk in de wei grazen totdat hun tijd gekomen is. Schapen worden toch niet zoals varkens en kippen, op een kluitje in een veel te kleine stal gehouden? Of wel…?
Heb ik nu bijgedragen aan dierenleed?
En die konijnenbontjes en dergelijke die ze overal verkopen, zien er ook heel mooi uit en zouden prachtig in een kostuum staan. Maar ja, hoe komt men aan een vacht van zo’n Flappie? Is het een konijn dat toch al ziek was? Toch al in de pan ging? Of zijn ze speciaal gefokt voor hun vachtje?
Blijkbaar is het tijd om mijn normen en waarden over het kopen van dierlijke producten te herzien. Laat ik het eens op een rijtje zetten.
Vroeger was ik van mening dat het kopen van vacht, alleen maar om er zelf mooi uit te zien, fout was. Denk aan de nertsenfok. In mijn hoofd is het beeld geplant dat dat SLECHT is en dat je al die dikke, rijke dames die het dragen, met verf moet besmeuren! Tegelijkertijd komen beelden langstrekken van zielige zeehondjes die doodgeknuppeld worden. Foei!
Maar… we dragen ook leer. Het zit o.a. in onze schoenen en riemen. En is het dragen van een leren jas dan niet net zo slecht als het dragen van een bontjas? Zo niet, waar zit ‘m dan het verschil?
Eerst dacht ik, dat het criterium was dat je het beest in eerste instantie moest doden om het op te eten. Want dat is natuurlijk. En dan mag je vervolgens best de overige producten van het dier gebruiken, want weggooien is zonde en dan juist zelfs onethisch – als je het beest dan toch dood maakt voor zijn vlees, dan moet je ook de rest van ‘m goed gebruiken.
Maar… als ik er goed over nadenk, dan ben ik eigenlijk helemaal niet tegen het ‘kweken’ van bont, alleen maar voor esthetische doeleinden. Wel ben ik tegen het gebruik van dierlijke producten, wanneer het dier in kwestie daardoor geen goed leven heeft gehad.
Als mensen nertsen houden in natuurlijke omstandigheden en wachten tot ze een natuurlijke dood zijn gestorven, om vervolgens een jas van hun huid te maken, dan vind ik dat minder erg dan wanneer er een koe in moordtempo wordt doorgefokt, terwijl hij in een veel te krappe stal wordt gehouden, om ‘m zo snel mogelijk een pijnlijke dood te laten sterven, zodat ik gevoed kan worden.
Dus: of je dierlijke producten mag kopen, is vooral afhankelijk van het leven dat ze gehad hebben. Hebben ze het goed gehad? Hebben ze natuurlijk gedrag kunnen vertonen? Hebben ze niet hoeven lijden bij het sterven? Dan mag het wat mij betreft.
Theoretisch zou je zelfs katten- en hondenvachten moeten kunnen dragen, nadat zo’n huisdier overleden is. Maar dat doe je nu eenmaal niet, omdat je een persoonlijke band opbouwt met deze dieren. Dat vind ik weer heel iets anders.
Dan zijn er nog steeds lastige nuances. Zoals de jacht. Plezierjacht is makkelijk: ik ben tegen het doden van een dier, alleen maar omdat je daar ‘lol’ aan hebt. Maar hoe zit het met het afschieten van dieren omdat ze een plaag dreigen te worden? Zou ik een vachtje van zo’n beest willen kopen?
Ik denk het wel. Zo’n beest heeft een goed, natuurlijk leven gehad en is op ‘humane’ wijze aan zijn einde gekomen. Als de mens het leefgebied van een dier heeft beïnvloed zodat er te weinig natuurlijke vijanden zijn, dan is hij er ook verantwoordelijk voor om de consequenties op te lossen.
Toch voelt het nog steeds een beetje naar om een dierenvacht te kopen.
En al zet ik me er overheen, dan moet ik nog steeds heel erg mijn best gaan doen om erachter te komen waar zo’n vachtje vandaan komt. Hoe komen die verkopers doorgaans aan de vachtjes? Is een verkoper er wel eerlijk over als ik er naar vraag? En waar ligt de grens tussen ‘een goed leven’ en ‘geen goed leven’?
Wat is jullie mening hierover? En kan iemand wellicht wat meer vertellen over de herkomst van konijnen-, schapen-, koeien-, rendier- en overige vachtjes die je doorgaans op fairs kunt kopen?
(En ik zou het op prijs stellen als jullie je comment hier op dit blog plaatsen, in plaats van op Facebook. Dat houdt de discussie centraal.)
Ik ben voor m’n werk ooit eens op een nertsenfokkerij geweest en ik ben ook wel een in een leg-batterij-stal geweest en ik zeg, doe mij liever een nerstenbontjas dan een legbatterij-ei! Nee, de nersten hebben het niet heel ruim, maar ze zaten er goed bij. Het enige lichtelijk verontrustende was dat het er heel erg stil was, want ze maken nu eenmaal minder geluid dan kippen en koeien en dat had ik niet verwacht. En ze zaten op kleur, wat natuurlijk ook raar was, maar verder…
Je kan er trouwens vanuit gaan dat alle beesten die gefokt worden op een kluitje gehouden worden. Kippen, koeien, schapen, geiten, nertsen, rendieren, struisvogels… Dat is gewoon de goedkoopste oplossing.
Als ik een huid koop, vraag ik vaak of de verkoper weet waar ze vandaan komen. Als het ‘goed’ is, dan koop ik er soms meer. Zoniet, dan koop ik meestal alsnog wat ik graag wil hebben eigenlijk, ondanks dat ik me dan iets schuldiger voel misschien. Gek eigenlijk.
Als ik een schapenvacht nodig heb, dan haal ik deze hier:
http://www.schaapsvacht.nl/Schapenvachten, via bio- en ecomarkten of 2e hands (het laatste is namelijk écht een restproduct).
Verder is het inderdaad altijd afwachten of iemand wel de waarheid spreekt over de herkomst van een vacht. Ik denk alleen -net als bij vlees- dat als een beestje blij is, zijn vacht er ook beter uit zal zijn.
*bij-de-hand aan* Zijn alle vachtjes niet 2de hands? *bij-de-hand uit*
Ik vind het meest verwarrende aan de hele vraag of een dier een goed leven gehad heeft dat de definitie continu veranderd. Wat jaren geleden als een goed leven werd beschouwd, is vandaag de dag al niet voldoende meer. Een voorbeeld:
Jaren geleden hebben de verschillende dieren activisten ons weten te overtuigen dat we geen legbatterijen (18 hennen per vierkante meter) meer zouden moeten gebruiken (terecht). Toen werden alle kipjes scharrelhennen die een vierkante meter met zijn 8-ten moesten delen. Vandaag de dag zijn bijna alle eieren van scharrelde kippen, maar zijn alle dieren welzijnsorganisaties er op in gaan zetten dat we alleen nog maar vrije uitloop eieren zouden moeten eten. Deze hennen moeten ook minimaal 4 vierkante meter per kip aan buiten lucht hebben. Dit betekend per 8 hennen dat je 1 vierkante meter binnen ruimte en 8×4= 32 vierkante meter buiten oppervlakte moet hebben.
Ik kan je er donder op zeggen dat als dat bereikt is, de dieren welzijnsorganisaties wel weer iets anders vinden wat beter kan. En daar zit nu precies mijn verwarring. Ik vind het trouwens wel terecht ze steeds proberen te streven naar het best mogelijke. Maar er komt een moment waarop de producten zo prijzig, de oppervlakte zo groot en de eisen zo hoog worden dat het niet meer realistisch is.
Ik ben een vegetariër, maar ik heb zelf niet zoveel moeite met bont en leer. Voor mij is het grote verschil het stukje ‘duurzaamheid’. Vlees eet je op en dan is het weg, iedere dag, maar ik heb nu al een jaar of 4 plezier van mijn leren jas en hij is nog lang niet versleten. Mensen eten daarnaast zoveel vlees dat het inderdaad zonde is om de huid van die dieren niet te gebruiken dus ik heb niet het idee dat ik bijdraag de slacht van meer dieren.
In het geval van bont zijn er een hoop dieren die toch al (deels) voor het vlees gehouden worden. Ik heb in Noorwegen gezien dat rendieren bijvoorbeeld blij en vrij rondrenden en vervolgens in het begin van de winter als ze een mooie dikke vacht hadden geslacht werden voor hun vlees en hun huid (al durf ik niet te zeggen dat dit voor alle rendieren het geval is).
Het lijkt mij ook (maar ik ben een leek) dat een dier dat slecht gehouden wordt geen dikke mooie glanzende vacht heeft.
Ik zou zelf niet zo snel een vacht kopen van een dier dat echt alleen voor zijn bont gehouden wordt zoals een nerts. Maar in dat geval zijn die ook gewoon tweedehands te krijgen. Ik heb zelf een berg bontjes (vossen, nertsen etc) die mijn oma 50 jaar geleden droeg. Ze zijn nog steeds prima en je helpt er het diertje echt niet meer mee door ze weg te doen.
Dat wat zij zeggen met name.
Ik let er soms op, en ik meen redelijk zeker te weten dat de vachten op fairs redelijk “veilig” zijn wat dit vraagstuk betreft.
En je kan je bedenken, het dier is toch al dood, als jij een mooie vacht koopt die je functioneel gebruikt, waarom zou je dat niet doen? Als jij het niet doet doet de volgende het wel, anders zouden de handelaren het ook niet overleven op fairs.
Zo heeft William (van Echtleer.nl) bijvoorbeeld ecologische schapenvachten uit Ijsland, die zeer mooi zijn.
Ik zou met name zeggen, trek het jezelf niet teveel aan, als jij een vacht functioneel gebruikt (warmer slapen) dan doet de vacht waarvoor het bestaat.
(ok, het hangt een beetje af van de locatie maar ach, binnen LARP kan het sowieso)
Wij hebben op ons luchtbed altijd rendier- en schapenvachten.
Rendiervachten omdat de haren daarvan hol zijn, en dus zo ook flink wat warmte kunnen vasthouden, en rendieren bestonden in de middeleeuwen ook al, dus dat scheelt
Ik zit ongeveer op dezelfde lijn als Martine. Ik heb voor mezelf overigens wel ooit geconcludeerd dat ik helemaal niet (meer) tegen de jacht ben. Dieren die tijdens de jacht gedood worden hebben namelijk én een beter leven gehad dan gefokte dieren én geen negatieve impact gehad op het milieu (omdat het vaak sterk gereguleerd is). Het heeft dus altijd de voorkeur boven het fokken van dieren (met uitzondering van de pure plezierjacht, maar als het dier stervend/dood wordt achtergelaten dan zul je er ook geen vlees of bont van tegenkomen).
Ik kwam zojuist overigens nog een interessant draadje tegen over de relatie tussen vlees- en leerconsumptie. De conclusie daar was dat leer inderdaad een bijproduct was, alhoewel leerconsumptie indirect waarschijnlijk wel bijdraagt aan vleesconsumptie (door lagere vleesprijzen): http://boards.straightdope.com/sdmb/showthread.php?t=443064
@Bob: Volgens mij hebben dieren activisten altijd hetzelfde doel voor ogen gehad, maar richten ze hun pijlen steeds op het meest haalbare doel. Dus houd er maar rekening mee dat ze zullen blijven bestaan totdat iedereen veganist is
@Maurits: Je geeft zelf al antwoord op de vraag waarom je een vacht niet zou kopen (al had je het misschien niet door). Door de vacht niet te verkopen verminder je namelijk de vraag naar vachten, waardoor er minder te verdienen valt voor handelaren. Dit zorgt er voor dat er minder vachten gekocht worden bij de fokkers, waardoor het minder interessant wordt om dieren te fokken voor hun vacht. Gezien mijn bovenstaande opmerking (over de relatie tussen vlees- en leerconsumptie) zou ik echter niet weten of de niet-kopen strategie werkt of niet…
Ik ken het Dilemma, heb beetje het zelde probleem
Er zijn bepaalde dieren waar ik geen vacht van zou willen dragen, zoals wolf en nerts. Er zijn ook dieren waar ik geen problemen heb met hun bont. Konijn, rendier en vos bijvoorbeeld. Maar het hangt er ook voor mij wel vanaf waar het vandaan komt. Ik weet dat in Noorwegen de rendieren het landschap helemaal kaalvreten omdat er zoveel zijn en daar worden ze ook gefokt voor hun vlees. In Polen zijn er nog heel veel vossen en in Frankrijk zijn de konijen weer een plaag.
Misschien is het wel gewoon mezelf voor het lapje houden. Je kunt er nooit echt zeker van zijn of het beestje een goed leven heeft gehad, maar de marktwerking helpt wel mee. Waar er namelijk veel van zijn, is het goedkoper. En of het dan gefokt is of niet….dat weet je nooit.
Kijk maar eens naar de lapjesmarkt: ‘Is dit katoen?’ “Jahoor mevrouw, honderd procent katoen!” Om er na de brandtest achter te komen dat het 100% plastic is (polyester). De bonthandelaren zijn immers ook niet gek en weten wat we willen horen.
Saillant detail: toen wij met Dolle Griet een partij rendierhuiden verkochten kregen we ook dierenactivisten langs die anti-bont stickers op onze koopwaar plakten. Die kom je overal tegen.
Wat bijzonder om jullie reacties te lezen. Ik had eigenlijk verwacht dat veel meer mensen principieel tegen bont zouden zijn, terwijl jullie juist aangeven je er weinig schuldig om te voelen! Maar ik heb al eerder gemerkt dat LARP’ers er wat makkelijker mee omgaan dan niet-LARP’ers.
(dus niet-LARP’ers: ik zou ook graag jullie mening horen!)
Wat me brengt op het volgende punt: ook tweedehands bont vind ik moeilijk. Want hoewel het beest inderdaad al dood is, stimuleer je de handel in bont nog steeds. En je geeft het signaal af dat het dragen / gebruiken van bont okee is, zodat anderen ook bont gaan kopen (al dan niet tweedehands). Misschien dat LARP’ers er daardoor wat makkelijker in zijn?
Wat dat betreft ben ik het dus ook niet met je eens, Maurits. Wat Erik al aangeeft: je kunt wel denken “het beest is toch al dood”, maar de reden dat het dood is gemaakt, is doordat er vraag is naar het bont. Geen vraag = geen dode beesten.
Bob: wat betreft het steeds verder gaan in wat ‘goed’ is voor een dier: ook wat dat betreft sluit ik me aan bij Erik. Als je een gigantische verandering eist, ga je dat nooit realiseren. Je moet het in stappen doen.
Bovendien ontwikkelt de mensheid zich ook steeds verder. Meer beschaving / goede leefomstandigheden voor de mens = meer aandacht voor de omstandigheden van het dier en de (financiële) mogelijkheid om die te realiseren.
Martine’s opmerking over duurzaamheid vind ik een heel interessante, waar ik het in principe wel mee eens ben. Dan zou het minder erg zijn om bont voor het dagelijks leven te dragen.
Maar dan nog: het is een luxeproduct, geen noodzaak in ons leven. En zeker als ik het bont ga gebruiken voor een hobby. Het is niet alsof ik een bontje per se nodig heb om te kunnen slapen in een tent; er zijn ook alternatieven. En het in een kostuum verwerken is ook niet bepaald noodzakelijk; het is vooral voor de mooi en het kostuum draag je voor de hobby, niet omdat je je in het dagelijks leven wil beschermen tegen de kou.
Er zijn een hoop alternatieven tegenwoordig. Die zijn niet historisch correct, maar ik vind het eigenlijk niet kunnen dat er beesten worden gedood speciaal zodat ik kan hobby’en.
Misschien is het dan goed om voor mezelf het volgende te stellen?
– In het dagelijks leven wil ik best leer en bont dragen/gebruiken, zolang het beest een goed leven heeft gehad
– Voor hobby-gerelateerde dingen wil ik best leer en bont dragen/gebruiken, zolang het beest een goed leven heeft gehad én het beest niet alleen voor zijn huid is gefokt
Dan moet ik er dus nog achter komen welke dieren alleen voor hun huid worden gehouden… Koeien kan ik waarschijnlijk uitsluiten. Schapen ook? En hoe zit het met konijnen? Is de huid altijd een bijproduct naast het vlees, of komt het ook voor dat ze juist speciaal voor de vacht worden gehouden?