Pff, het valt nog niet mee om als amateurmuzikant alles netjes volgens de regels te doen! Zeker niet aangezien de Belastingdienst niet bepaald duidelijk is over wat je als artiest zijnde moet doen. Alle uitleg is geschreven vanuit het perspectief van de opdrachtgever!

Nou zijn er diverse andere sites die het proberen uit te leggen, maar die zijn niet altijd even gestructureerd of volledig in hun uitleg, en bovendien gaan ze niet heel diep in op allerlei specifieke situaties die zich in praktijk kunnen voordoen. Dus bleef ik met een hoop vragen zitten.

Gelukkig heb ik een vriendin bij de Belastingdienst die via via wel antwoord kon krijgen op al mijn vragen. En omdat ik andere muzikanten in dezelfde situatie graag kopzorgen wil besparen, heb ik hieronder een samenvatting gemaakt.

Let op: dit is mijn eigen interpretatie van alle informatie en je kunt hier uiteraard geen rechten aan ontlenen. Verder is dit wat gold op het moment van schrijven, voor Nederlandse artiesten die optreden in Nederland. En ik ga alleen in op de kleine vergoedingsregeling, niet alle andere mogelijkheden die artiesten hebben om hun inkomsten te regelen!

[Update 16-06-2016: tekst aangepast, aangezien je blijkbaar geen facturen mag sturen als je van de KVR gebruikmaakt.]

[Update 11-03-2019: Ik heb een nieuwe, veel uitgebreidere post geschreven over de mogelijkheden voor muzikanten. Lees die in plaats van deze post!]

Wat is de Artiestenregeling?

De artiestenregeling houdt in dat wanneer je als artiest (muzikant, zanger, acteur, cabaretier, etc.) wordt ingehuurd door een opdrachtgever zonder een vast dienstverband te krijgen, dit door de overheid wordt gezien als een soort fictief tijdelijk dienstverband. Je bent vanuit de opdrachtgever gezien dus geen ondernemer die een factuur stuurt voor geleverde werkzaamheden, maar een tijdelijk medewerker die salaris ontvangt. De opdrachtgever moet daarom een salarisadministratie bijhouden en jou daarin opnemen. Hij geeft jouw inkomsten door aan de Belastingdienst en aan het eind van het jaar moet hij jou een jaaropgave sturen.

Dit houdt ook in dat je je inkomsten (‘gages’) moet laten ‘verlonen’, oftewel de opdrachtgever moet loonheffing en premies werknemersverzekeringen op je vergoeding inhouden en betalen aan de overheid.

Deze regeling geldt ook voor amateur/hobby-artiesten.

Als particulieren je inhuren voor privé-gelegenheden, dan geldt de artiestenregeling niet. (Zij hoeven geen loonadministratie te voeren en dus ook geen gageverklaring te krijgen.) Hieronder valt bijvoorbeeld spelen op iemand’s bruiloft. Verenigingen en stichtingen worden niet gezien als particulieren. Een groep vrienden die geen formeel samenwerkingsverband heeft, telt wel als particulier.

Wanneer je van de artiestenregeling gebruik maakt, stuur je dus geen facturen en hoef je ook niet met btw te werken. Je berekent deze niet door aan je opdrachtgevers, maar mag dus ook geen btw aftrekken van je uitgaven. (Let op: dit gaat enkel om het optreden. Als je cd’s verkoopt, heb je daarvoor mogelijk wel met btw te maken.)

Voor- en nadelen

In principe is de Artiestenregeling gunstig voor artiesten, aangezien het hen een hoop administratie scheelt, terwijl ze nog steeds gemaakte onkosten kunnen aftrekken van hun inkomsten.

Het nadeel voor mensen met een gewone baan naast hun artiestenwerk, kan zijn dat ze minder inkomsten overhouden. De betaalde loonbelasting wordt achteraf verrekend wanneer je je jaarlijkse belastingaangifte doet, maar de ingehouden sociale premies niet, dus die zou je dan dubbel betalen omdat deze ook al worden ingehouden door je andere werkgever – je bent dan dubbel verzekerd. Verder ben je voor de opdrachtgever duurder, omdat hij in totaal meer moet betalen dan het nettobedrag dat jij krijgt aan vergoeding.

Als je niet wil dat er loonheffing en premies van je gage worden ingehouden, kun je dat op meerdere manieren regelen. De kleine vergoedingsregeling (KVR) is vooral geschikt voor hobbybands die niet gericht zijn op winst maken en minstens net zo veel kosten hebben als inkomsten. Dankzij deze regeling heb je als band een minimale hoeveelheid administratie.

Krijg je veel meer dan €163.- p.p. aan inkomsten, dan kun je overwegen om gebruik te gaan maken van een kostenvergoedingsbeschikking, een stichting op te richten en met inhoudingsplichtigenverklaringen (IPV) te gaan werken, of zelfstandig ondernemer te worden en een verklaring arbeidsrelatie (VAR) te gebruiken [update: de VAR is een inmiddels verouderde regeling], waardoor je niet meer onder de artiestenregeling valt.

Hieronder ga ik alleen verder in op de kleine vergoedingsregeling.

De kleine vergoedingsregeling (KVR) en de gageverklaring

Door de opdrachtgever te vragen de kleine vergoedingsregeling toe te passen, moet hij nog wel een loonadministratie bijhouden, maar hoeft hij over maximaal €163,- van je gage geen loonbelasting en verzekeringspremies te rekenen. Men gaat er dan namelijk vanuit dat je ook €163,- aan kosten hebt gemaakt (ook al heb je in werkelijkheid voor dat specifieke optreden minder kosten gemaakt). Wel moet er afgedragen worden over het deel van de gage dat boven dat bedrag uitkomt.

De opdrachtgever mag alleen de kleine vergoedingsregeling toepassen wanneer de artiest daarom vraagt. Als dat het geval is, moet de artiest een gageverklaring invullen en daarop aangeven voor welk deel van de gage ze de kleine vergoedingsregeling willen laten toepassen. Dat kan de volledige gage (tot max. €163) zijn, maar desgewenst ook een lager deel van de gage.

Het maximum van €163 geldt per persoon, per dag. Dus als je meerdere optredens bij meerdere opdrachtgevers op 1 dag hebt, tellen al deze gages samen mee voor dit maximum.

Het invullen van de gageverklaring

De gageverklaring kan worden gedownload van de website van de Belastingdienst.

Een soloartiest hoeft alleen de voorkant van het formulier in te vullen. Als je als groep optreedt, moet je op de achterkant van het formulier de gegevens van iedere artiest afzonderlijk invullen. Iedere artiest moet dan op de achterzijde ook zijn handtekening zetten.

Verder geef je op de achterkant aan hoe de gage voor dit optreden per persoon verdeeld wordt. Het kan namelijk zijn dat enkele leden van je gezelschap een groter deel van de gage krijgen. Ook geef je per persoon aan voor welk deel van de gage de kleine vergoedingsregeling moet worden toegepast. Let op: de €163,- is een maximum per persoon, niet per groep.

Ook reiskosten moeten worden opgeteld bij het bedrag op de gageverklaring, tenzij je hier bonnetjes van kunt overleggen (bv. OV-kaartje, factuur van een huurauto). In het laatste geval zijn de reiskosten namelijk niet belast (de opdrachtgever hoeft er niets voor af te dragen) en hoeven ze niet op de gageverklaring.
Je moet zelf een kilometeradministratie aanleggen zodat je kunt aantonen de benzinekosten gemaakt te hebben. Je mag maximaal €0,19 per kilometer rekenen (en in je belastingaangifte opgeven) als kosten.

Als je alleen reiskosten vergoed krijgt, een tegoedbon ontvangt of als je een vergoeding in natura ontvangt, telt dit ook als inkomsten en moet hier ook een gageverklaring voor worden ingevuld. In het laatste geval vul je op de gageverklaring de waarde van de vergoeding in natura in.

Mocht je een totaalbedrag hebben afgesproken voor meerdere optredens, dan moet je toch voor ieder optreden een aparte gageverklaring invullen.

De gageverklaring moet aan de opdrachtgever worden afgegeven voordat je krijgt uitbetaald. De opdrachtgever moet officieel ook voorafgaand aan een optreden je identiteit controleren en een kopie van je identiteitsbewijs in zijn administratie opnemen. Neem dus ook altijd een kopie van je identiteitsbewijs mee en geef die samen met de gageverklaring af.

Let op: je mag dus achteraf geen factuur sturen aan je opdrachtgever, aangezien je een dienstverband bij hem hebt. Een gageverklaring moet je ook niet zien als alternatief voor de factuur, aangezien het bedrag hierop kan afwijken van de afgesproken vergoeding. Dit formulier is puur belastingtechnisch. Uitbetaling vindt plaats op basis van de gemaakte afspraken vooraf.

Belastingaangifte doen aan het eind van het jaar

Ook al speel je in een band en krijg je als groep een vergoeding; artiesten worden door de Belastingdienst als individu gezien. Ieder groepslid moet dus individueel belastingaangifte doen aan het eind van het jaar. (Vandaar dat alle leden van het gezelschap hun gegevens en individuele gage op de gageverklaring moeten invullen.)

Ook al word je door de opdrachtgever gezien als persoon in loondienst, zelf moet je je administratie wel doen alsof je een ondernemer bent: je kunt gemaakte onkosten namelijk aftrekken. Je moet je inkomsten en uitgaven dus noteren en aan het eind van het jaar opgeven aan de Belastingdienst, die over het verschil inkomstenbelasting berekent.

Bij het toepassen van de kleine vergoedingsregeling is men er vanuit gegaan dat je €163,- (of minder, als je een lager bedrag hebt opgegeven) per optreden aan kosten hebt gemaakt. Dat hoeft in werkelijkheid niet voor ieder optreden precies zo veel geweest te zijn, maar aan het eind van het jaar moet je in totaal wel minstens net zo veel kosten hebben gemaakt als het bedrag dat is toegepast via de kleine vergoedingsregeling. Je moet deze kosten ook kunnen aantonen, in de vorm van bonnetjes. Als dat niet het geval is, betaal je alsnog belasting over dit bedrag.

Al je kosten mogen worden opgeteld om aan het totale bedrag dat je dat jaar via gageverklaringen hebt opgegeven te komen, ook al zijn die kosten niet direct toe te schrijven aan een optreden (zoals drukkosten van een cd en hosting van de website).

Ook al je inkomsten reken je mee (naast gages, bv. ook opbrengst van cd-verkoop). Het is niet de bedoeling dat je het bedrag dat je via gageverklaringen hebt opgegeven, van je totaal aftrekt.

Het totaal aan inkomsten en kosten moet je op de aangifte opgeven onder het kopje ‘inkomsten/resultaat uit overige werkzaamheden’.

Optreden in het buitenland

Wat als je als Nederlandse band optreedt in het buitenland? In dat geval geldt de artiestenregeling niet meer en kun je dus ook geen gageverklaringen gebruiken. Per land gelden weer andere regels. Welke? Geen idee; dit is een extreem ingewikkeld verhaal en ik kom er zelf niet uit…

Wat ik er wel van heb begrepen:

Als je opdrachtgever een particulier in de EU is, moet jij btw betalen in het land waar je speelt en moet je dus daar een btw-nummer gaan aanvragen.

Als je opdrachtgever ondernemer in de EU is, hoef je geen je btw (omzetbelasting) op je factuur te zetten. Je moet dan de opdrachtgever vragen om zijn btw-nummer, dit controleren en dat nummer op je factuur vermelden met de opmerking ‘btw verlegd’. Je hoeft ook geen zogenaamde ‘opgaaf intracommunautaire prestaties’ in te vullen.

Als je opdrachtgever buiten de EU valt geldt weer wat anders.

Verder wordt er inkomstenbelasting ingehouden in het buitenland en moet je in Nederland nogmaals belasting betalen over je inkomen. Dat kun je soms dan weer met elkaar compenseren (maar alleen de inkomstenbelasting, niet de premie volksverzekeringen, behalve in België). In Duitsland en België hebben ze blijkbaar ook een soort van kleinevergoedingsregeling voor buitenlandse artiesten, waardoor bij een gage onder een bepaald bedrag, géén belasting wordt ingehouden.

Maar of je uberhaupt een factuur mag sturen als niet-zelfstandig ondernemer…? Mijn advies is: regel een accountant of verloningsbureau die deze administratieve hel voor je overneemt…