Yay! Ik heb een nieuwe doedelzak!! \o/

Een weekje geleden kreeg ik via stichting Draailier & Doedelzak een mailtje dat Toon van Mierlo zijn kast aan het opruimen was en een aantal van zijn instrumenten aanbood, waaronder een G-doedelzak gebouwd door Jon Swayne. Een hele goeie volgens hem, speciaal voor hem gebouwd als concertdoedelzak, en hij deed hem alleen weg omdat hij het lastig vond om te wisselen tussen deze en zijn andere G-doedelzak. (Voor de niet-ingewijden: iedere doedelzak en ieder riet speelt weer anders en daar moet je ook je speelstijl op aanpassen.)

Ik zag mijn kans schoon en maakte een afspraak om hem uit te proberen. Want ja, ik héb al een G-doedelzak, maar die is eerlijk gezegd niet meer voldoende voor mij.

In de afgelopen jaren heb ik er meerdere dingen aan laten versleutelen: hij is o.a. van een Cornemuse du Centre naar een Lage Landen-doedelzak gegaan en heeft ook een andere vorm zak gekregen. Toen ik hem liet maken speelde ik net een jaartje doedelzak en wist ik nog niet precies wat ik fijn vond en waar ik dus om moest vragen. En hoewel de doedelzak inmiddels heerlijk in de hand ligt, loop ik toch nog steeds tegen beperkingen aan.

Door het spelen op al die festivals in de buitenlucht, heeft het arme ding behoorlijk wat te lijden gehad. Hitte, vocht, stoten… De speelpijp en de grote bourdonpijp zijn daardoor wat krom getrokken. Het is niet meer mogelijk om zowel de D als de G zuiver te laten zijn: het is óf de ene, óf de ander. En laten dat nou net de belangrijkste tonen zijn. Het stilzetten van de bourdons door er even je vinger tegen te houden, werkt al tijden niet meer. En normaal gesproken kun je je stemming iéts aanpassen aan je medespelers door je riet iets hoger of lager in de speelpijp te zetten, maar zodra ik dat doe zijn alle hoge tonen tergend vals.

Ik had het instrument recentelijk nog naar de bouwer gestuurd voor een grondige onderhoudsbeurt (zijn opmerking na ontvangst: “Mooi, zo’n doorleefde doedelzak – hij wordt goed gebruikt!” :-X) en hoewel hij terugkwam met nieuwe rieten en wat stukjes was in de speelpijp (de manier om zo’n ding wat bij te stemmen), bleef ik er niet helemaal tevreden over. Na een tijdje erop gespeeld te hebben bleek het nieuwe riet ook weer zijn eigenaardigheden te hebben.

Ik vermoed dus dat ik inmiddels de grens van het tweaken heb bereikt en moet accepteren dat deze doedel nooit meer helemáál strak zal spelen. Op zich geen probleem voor middeleeuwse festivals, maar nu ik ook balfolk wil gaan spelen, ga ik toch hogere eisen stellen aan mijn instrument. Na meer dan 11 jaar doedelzak spelen, ben ik mijn huidige doedelzak misschien ook een beetje ontgroeid.

Dus reed ik vanmiddag helemaal naar België, in de hoop dat Toon’s doedelzak me zou bevallen. Als het instrument goed genoeg is voor een professionele doedelzakspeler, dan moet hij hoe dan ook goed genoeg zijn voor mij, dus aan de kwaliteit twijfelde ik bij voorbaat niet. Maar hij moest me natuurlijk wel liggen, wat betreft houding en zwaarte van spelen. Ik ben hele lichte rieten gewend dus de kans was groot dat deze veel zwaarder was en het flink wennen ging zijn om er op te spelen.

De eerste uitdaging bleek echter de rit erheen. Hoewel België niet om de hoek is, was de afstand iig korter dan de afstand die ik altijd afleg voor repetities met De Soete Inval in Groningen… *zucht* Maar Belgische dorpjes en Google Maps gaan helaas niet helemaal goed samen. De app herkende de woonplaats niet toen ik de straatnaam + nummer had ingevoerd, maar gaf mij wel dat adres voor Diest, een plaats waarvan Toon had gezegd dat hij daarbij in de buurt woonde. Nou, dan zou het wel een obscuur dorpje zijn (zoals ze er in België vele hebben), dat valt onder gemeente Diest en daarom zo in Google Maps stond.

Niet dus. Toen ik aanbelde, deed er niemand open. Gelukkig maar, want na een telefoontje bleek ik bij het verkeerde huis te staan. :-X Ik kreeg het adres van hun buren om de hoek en dat herkende Google Maps gelukkig wél, dus 5 minuten later reed ik alsnog een gelijknamige straat in een buurdorp in.

Toon gaf me ruimschoots de tijd om zijn doedelzak uit te proberen, wat erg fijn was! Tussendoor heb ik ook nog mijn Vlaams vocabulaire kunnen uitgebreiden. “Wacht, ik haal even de stembak.” Ehm, de wát? Oh… XD

De conclusie: wat een mooi instrument!! Hij heeft een prachtige klank en de bourdons zijn een stuk harder ten opzichte van de speelpijp dan bij mijn huidige instrument het geval is – iets wat ik altijd jammer heb gevonden. Hij heeft bovendien drié bourdons in plaats van twee. Dat geeft nog meer teringherrie een extra volle klank. Maar dat kleine pijpje zit wel vlak naast je oor! :-O Wellicht zal ik die af en toe moeten dichtstoppen om geen gehoorbeschadiging op te lopen…

De doedelzak is van pruimenhout en heel fijngebouwd. Hij is qua gewicht verrassend veel lichter dan mijn oude instrument en heeft ook kleinere gaatjes in de speelpijp. En hij speelt zelfs nóg lichter dan ik gewend was! Ik kon er direct moeiteloos een eind op weg spelen en hoefde zelfs geen moeite te doen om over te blazen.

Helemáál lekker ligt het instrument echter niet in de hand. De zak heeft een andere vorm dan ik gewend ben en de blaaspijp is eigenlijk te lang voor me. Maar omdat ik er desondanks prima op kon spelen, komt dat hopelijk wel goed met oefening, en zo niet, dan kan ik misschien Flip eens lief aankijken of hij misschien een andere zak en/of blaaspijp voor me wil maken, of neem ik contact op met de bouwer om te vragen of hij nog wat kan aanpassen. Want tweaken tot iets perfect is, dat hoort nu eenmaal bij mij.

Dus nu heb ik twéé doedelzakken: mijn ouwe trouwe bikkel voor het grovere werk op festivals en een concertdoedelzak voor de nauwer luisterende binnenoptredens. Ik ben er superblij mee! En Toon zei dat hij heel blij was dat zijn instrument naar míj́ ging – dat vat ik op als een behoorlijk compliment. Ik zal goed voor de doedelzak zorgen! <3