Maak je eigen bandweefgetouw

Een poos geleden kreeg ik van mijn schoonmoeder spulletjes om te kunnen kaartweven cadeau. Nu ik ook een goed boek over kaartweven heb gekocht, wil ik eindelijk eens aan de slag gaan met het maken van mooie weefsels. Kan ik bijvoorbeeld mijn kirtle mee versieren.

In het boek hadden ze het over het vastknopen van je draden aan een deurknop en het andere uiteinde aan je riem. Aangezien de spanning steeds anders wordt, zul je ook moeten gaan verzitten tijdens het werken. Leek me niet heel praktisch.

In het boek stond ook een foto van een zogenaamde ‘inkle loom’, oftewel een bandweefgetouw – een handige stellage om je weefsel omheen te wikkelen, waar je ook prima op kunt kaartweven. Ik herinnerde me dat Annet er ook eentje heeft en dat ik dat toen al een interessant ding vond.

Dus even gekeken waar ik een exemplaar kon kopen.

Wat?? Rond de 75 euro voor zo’n ding?? Leuk, maar dat geef ik er niet voor uit. Dus bombardeerde ik dit tot nieuw knutselproject. Hobbyen om te kunnen hobbyen – ach ja, zo houd je jezelf bezig :-)

Stap 1: Verzamel de benodigdheden

In de schuur vond ik de restanten van een mislukt knutselproject, waarvan ik het hout kon recyclen.  Houtlijm hadden we ook nog wel.
Bij de bouwmarkt kocht ik een lang stuk rondhout (vergeten op de foto te zetten), een slotbout en een erop passend vleugelmoertje. Totale kosten: zo’n €10,-.

Stap 2: Zaag de plankjes

Eerst haalde ik het hout uit elkaar en verwijderde ik de oude schroeven. Vervolgens met potlood de benodigde stukjes afgetekend. Het onderste, lange stuk wilde ik eigenlijk 70 cm lang maken, maar het langste stuk resthout was maar 60 cm lang. Ach, ook goed. De twee rechtop staande plankjes werden 30 cm. Dan nog een wat breder plankje als bodemsteun (exacte lengte en breedte maakt niet zo veel uit) en een klein plankje dat straks als spanelement gaat dienen.

Randjes en hoekjes waar nodig mooi rond afschuren.

Het stuk rondhout zaagde ik in 6 stukken van 16 cm en 5 stukken van 18 cm. Want die 5 stukken gaan straks in de rechtop staande planken, die achter tegen de liggende plank van 2 cm dik worden bevestigd en dus iets verder weg staan dan de houtjes die in de liggende plank komen.

Ook hier voor de mooi even bij ieder houtje één van de uiteinden rond afschuren.

Stap 3: Gaten boren

Ja leuk, van die ronde houtjes. Komt heel nauw, zo’n gat.

Bij normale boortjes kun je nog met een kleine variant beginnen, en als het gat te klein is, ‘m groter maken met een dikkere boor. Maar die tactiek kun je vergeten als je boortjes met ‘vleugeltjes’ gebruikt. Eenmaal geboord is geboord. Daarna moet je er vanaf blijven, anders wordt het een gat dat eruit ziet alsof er een kudde houtwormen doorheen is geëxplodeerd.
Dus in het vervolg probeer ik het eerst uit op een proefhoutje, in plaats van mijn versgezaagde plankje, dat dus opnieuw kon :-(

Ook leuk: constateren dat je een boortje in maat 12 en maat 16 hebt, en dat de eerste een te klein gat oplevert en de tweede een te groot gat. Dat werd dus weer op en neer naar de bouwmarkt voor een boortje van formaat 14 (waarom het maat 14 heet terwijl het rondhout 8 mm dik is – geen idee.)

Oh ja, en je moet wel je best doen om de gaten recht naar beneden te boren, want anders staan je stokjes straks zo scheef…

Nog meer uitdaging: een gat van boven tot onder boren in het spanlatje. Dat lukt dus niet in 1x boren omdat de plank langer is dan de boor. Je moet daarom eerst de bovenkant doen en dan de onderkant en dan maar hopen dat je recht geboord hebt en de twee gaten samen een nette tunnel vormen.
Wat dus niet lukte, waardoor ik met veel geweld en boorgewiebel het boorgat wat verder moest proberen uit te diepen in de juiste richting en de boor per ongeluk door de zijkant heen kwam.

Maar uiteindelijk is het gelukt om een gat te maken dat recht genoeg was om de slotbout doorheen te kunnen duwen. En die tochtgaten… die negeren we dan maar.

Stap 4: Staande latjes aan liggende lat bevestigen

Eerst lijmde ik de delen aan elkaar vast:

Daarna zette ik er voor de extra stevigheid nog twee schroeven in:

.

Mental note: de volgende keer ruim op tijd ervoor zorgen dat de accuboormachine is opgeladen, zodat je de schroeven niet met een knurftig handschroevendraaiertje erin hoeft te persen :-S

Stap 5: Steunplankje aan het geheel bevestigen

Een combinatie van lijm en van die houten plugjes leek me de stevigste optie:

Goed uitmeten zodat de plugjes en de gaten theoretisch op elkaar aansluiten, daarna goed hameren zodat ze ook in praktijk in elkaar passen ( :-X )

Stap 6: Tussenschotje monteren

Ook al zitten de opstaande latjes theoretisch goed vast, een klein schotje ertussen plaatsen om te voorkomen dat ze naar elkaar toe gaan trekken vanwege de spanning op het weefsel, leek me verstandig:

Stap 7: Houten pennen monteren

Wat houtlijm aan het uiteinde en hameren maar! Iedereen kan het; je leerde het al op de kleuterschool.

(Ja, het werd al donker, maar ik ging moedig door)

Stap 8: Spanlatje bevestigen

Slotbout door het gat in het staande latje duwen, spanlatje over de slotbout wrikken schuiven, metalen ringetje er achteraan en dan de vleugelmoer erop draaien:

Stap 9: Resultaat

Vraag je eerst af waarom je je houten pennen een stuk langer hebt gemaakt dan je spanlatje, aangezien dat compleet zinloos is. Besluit vervolgens dat je ook maar een mens bent en je de pennen later desgewenst alsnog korter kunt zagen en dat het daar nu echt te donker voor is geworden, en bestempel je project als gereed.

Bewonder het eindresultaat.

Neem het project mee naar binnen.

Negeer de grote hoeveelheid houtlijmvlekken die er op blijken te zitten als je alles in goed licht ziet. Was je handen.

Stap 10: Decoreer

Constateer de volgende ochtend dat er toch wel érg veel gaten van het vorige project, houtlijmvlekken en andere oneffenheden in je projectje zitten. Verhul het door de aandacht af te leiden met je houtbrander.

Nu is hij écht af!

(en aangezien de houtbrander toch al warm was, heb ik gelijk even het motiefje in onze tafel gerestaureerd – na een aantal jaar gebruik slijt het toch enigszins weg)

Stap 11: Neem in gebruik

Zo ziet ‘ie dus uit als hij is ingeregen:

Ik ga eerst een oefenbandje maken volgens het patroon en de uitleg in het boek. Ik gebruik nu dan ook wat restanten van garens die ik nog in de kast had liggen. Als ik de techniek in de vingers heb, dan koop ik mooi garen en maak ik een echt leuk patroontje!

Ik gebruik nu dus ook niet alle pinnen. Hoe meer pinnen je gebruikt om je draden omheen te wikkelen, hoe langer je weefsel kan worden. Maar omdat dit een oefenstukje is, hoeft hij niet erg lang te worden.
Er zijn ook bandweefgetouwen met minder pinnen, maar ik dacht dat ik beter gelijk een grote versie kon maken, aangezien je er altijd kortere dingen op kunt weven, maar dat andersom niet werkt.

Mijn eerste probeersel ziet er zo uit:

Je ziet dat het in het begin echt dramatisch ging, maar dat ik al snel beter ben geworden.

Goeie spanning op alle draden houden is best belangrijk; ik hoop dat mijn spanlatje stevig genoeg is daarvoor en dat hij niet iedere keer uitzakt.
Verder had ik in het begin niet door dat ik niet alleen de weefdraad aan moest drukken, maar ook de spandraden voordat ik de weefdraad er doorheen haalde. Dat stond niet in het boek, maar als je het niet doet dan krijg je dus zo’n los geflodder zoals onderin.
En je moet je aandacht erbij houden, want ik vergat steeds waar ik was gebleven met het draaien van de kaarten. Dit patroon is 4x naar je toe draaien, 4x van je af draaien. Ik heb de gaten gemarkeerd, dus ik weet wanneer ik rond ben, alleen wist ik regelmatig niet meer of ik nu van me af of naar me toe aan het draaien was. Dat heb ik opgelost door een schaar van me af of naar met toe te leggen en deze steeds om te draaien als ik de vierde slag had gemaakt.

Voor mijn eerste échte projectje ga ik wat dunner garen kopen. Volgens mij wordt dat toch een stukje subtieler en dus mooier.

Voor degenen die ervaring hebben met bandweven / kaartweven en nu hoofdschuddend naar mijn foto’s zitten te kijken: alle tips zijn welkom! ;-)

13 comments

  1. Coen de Moor says:

    Wow, dat is pas stoer, je eigen gereedschap knutselen. Ik vind het er mooi uitzien. Die versieringen zou ik persoonlijk niet gedaan hebben, vind ik een beetje tuttug, maar goed dat is een kwestie van smaak.
    Ik vind het echt heel knap dat je dit gemaakt hebt.

  2. Suus says:

    Hemel wat een ding! Knap hoor, dat je dat zo voor elkaar krijgt (en dat je de tijd ervoor neemt om het allemaal uit te denken en in elkaar te zetten!) Ik hoop dat je er veel plezier van hebt!

  3. Annet says:

    Ik weet niet meer hoeveel ik voor mijn bandweefgetouw betaald heb eigenlijk. Het is al een paar jaar geleden.
    Maar het ziet ernaar uit dat je precies in mijn schreden treedt (dat boek heb ik ook!) en ik hoop dat ik die eer waard ben en dat deze hobby je bevalt!

    Goed spanning houden is inderdaad belangrijk, en bij mij raken de pegs ook gewoon losser door de hoeveeheid spanning op het werk. Het draaien wordt makkelijker, want na een tijdje leer je je werkje kennen en zie je aan het punt van je patroon welke kant je op moet draaien. Terugweven is ook handig om te leren, voor als je een fout gemaakt hebt. En voordat je alles maar weer afhaalt: plaats een visitekaartje in je werk als je even overnieuw wil beginnen, dan hoef je niet alles overnieuw in te rijgen maar begin je overnieuw op dezelfde draad en kun je het mislukte stukje later gewoon afknippen.
    Ik heb inmiddels, op aanraden van de cardweaving community op Livejournal, een kookboek staander gekregen om mijn leesboek in te zetten als ik aan het weven ben, maar dat is een kwestie van gewenning.

    Enneh…pas maar op, het is verslavend.

  4. Lenny says:

    Thanks!

    En het gaat nog verbazend snel ook:

    Terugweven om fouten te herstellen heb ik ook al geleerd ;-)

    Ben nu al aan het nadenken hoe ik het ding kan optimaliseren. Een wijzertje erop en een tellertje om bij de meer ingewikkelde patronen bij te houden waar ik ben, bijvoorbeeld.

    Maar eerst wat meer ervaring opdoen.

  5. Lenny says:

    Mocht iemand ook zelf zo’n ding willen maken, ik kan inmiddels een paar dingen uit ervaring en voortschrijdend inzicht vertellen:

    Een bandweefgetouw gebruiken voor kaartweven is niet noodzakelijk optimaal. Het houten plankje waarmee je de spanning regelt, kan de grote spanning die ik op de draden heb staan niet goed aan en zakt heel snel in. Een spanningsregelaar in de vorm van een houten staafje dat je kunt verschuiven, werkt beter.

    En de houtjes zijn toch wat aan de dunne kant; ze buigen enigszins en ook dat is onhandig als je gelijke spanning wil houden. De volgende keer zou ik houtjes met een grotere diameter nemen en iets dikkere planken om ze in vast te zetten.

  6. chantal says:

    Hoi Lenny,

    Welke maat diameter had je nu gebruikt voor de houtjes? Gezien je nu adviseert een grotere diameter te nemen. en welke zou je nu dan adviseren?

  7. Reina says:

    Mooi gemaakt en uitgelegd. Zelf ben ik een echte “zweckentfremder’. Duits voor “iets voor iets anders gebruiken/maken dan waar het in oorsprong voor bedoeld is” en dat bevalt me uitstekend. Een bandweeftoestelletje voor dun garen kost nu 2016 50 Euro en echt, dat bedrag haal ik er niet uit, dus ben ik op zoek naar iets Zweckigs dat veel goedkoper is en ook werkt. Ik denk aan veren (als in spiraalveren in klein formaat) en een soort schoolweefgetouwachtig iets, waar je je draden en het klare werk om een soort van ronde latte wendt, ik zie wel wat het wordt, eerst brainstormen en lezen. Een tip voor je telwerk: (mosterd na de maaltijd?) in kringlopen liggen we eens toerentellers voor breiwerk, zit een gat in voor om de naald, zou een spijkertje op jouw apparaat kunnen zijn, je draait steeds na een toer de cijfertjes 1 nummer verder. Ze zijn er ook in twee kleuren, dus 1 voor van je af en de andere kleur voor naar je toe. Succes en ik kijk verder, heb wel voor het unieke een mini kruisweeftolletje van 4 gram gekocht, vervaardigd op een 3D printer, kijk, dat kan ik niet namaken, dat koop ik wel. Trouwens, weet je wat een Lazy Daisy is? Zo’n ronddraaiend ding om je ontbijtspullen op te zetten, staat stil op tafel, maar de bovenant draait op kogellagers. Zet en 4 blikken soep of potten jam op, even vastzetten met dubbelzijdig schuimtape, meet de omtrek als je er een draad omlegt en hé presto, een heel goedkoop apparaat om meters garen af te meten. De soepblikken kunnen trouwens ook dienen als gewichtshalters om armspieren te trainen, ik zei het al, Zweckentfremden. Reina

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.