Ik had natuurlijk al eerder een kaartweefgetouw gemaakt. Maar die bleek niet heel handig voor weefsels die uit veel draadjes bestaan, aangezien het dan erg moeilijk wordt om de boel op spanning te houden. Bovendien: het ding is niet historisch correct. En aangezien ik kaartweven als tweede ambacht heb gekozen voor mijn reënactmentgroep, moest daar wel een alternatief voor komen.
Dus bestudeerde ik een hoop afbeeldingen van middeleeuwse kaartweefgetouwen.
De meeste waren gigantische installaties – eigenlijk twee hoge zijpalen, met twee dwarsbalken ertussen voor de stabiliteit, waar het weefsel gewoon omheen werd geknoopt. Maar ik moet het ding wel in de auto krijgen als ik naar een evenement ga. Bovendien had ik al gemerkt dat het continu opnieuw vast moeten knopen van het weefsel, iedere keer als de spanning is gewijzigd door al het draaien, niet bepaald praktisch is. En de boel om een paal winden maakt het wederom erg lastig om het weefsel gelijkmatig op spanning te houden.
Een constructie met gewichtjes is wel heel handig voor het behouden van de juiste spanning, en historisch correct wat betreft gewone weefgetouwen om stoffen mee te maken. Maar ik zag ze nergens in combinatie met een kaartweefgetouw, dus ook dat viel af.
Maar ineens ontdekte ik de volgende afbeelding:
Hee… dat bood perspectieven! Want als je goed kijkt, zitten er aan de achterkant van het ding waar Maria mee werkt, uitstekende stokjes, waar het weefsel over hangt. En wordt de boel op spanning gehouden door, jawel, tandwielen! Dat ziet er veel praktischer uit…
Ik zie helaas geen kaartjes, dus het zou ook een bandweefgetouw kunnen zijn, maar ik gok erop dat die dingen voor beiden werden gebruikt.
Oftewel: dit werd de basis voor mijn eigen kaartweefgetouw. Met als verschil dat die wel demonteerbaar moest zijn voor vervoer.
Het was geen makkelijke klus. Ik bedoel, tandwielen?? Gelukkig zitten er in mijn reënactmentgroep diverse enthousiaste en ervaren houtbewerkers, die het geen enkel probleem vonden om met me mee te denken over de constructie, om specialistisch gereedschap beschikbaar te stellen en om me te helpen met de productie.
Dit kaartweefgetouw is dan ook mede tot stand gekomen met de hulp van Leander, Thom en Ruben!
Leuk weetje: de zijpalen zijn gemaakt van de Japanse draagstoel die ik jaren eerder maakte (maar niet door de vervoerde persoon gewaardeerd werd en dus weer is gesloopt :-P)
De bovenste tussenpaal zit hoger dan op de afbeelding. Dat heb ik gedaan omdat ik volgens mij anders met mijn knieën er tegenaan kom – of ik moet erg voorovergebogen gaan zitten om goed bij het weefsel te komen. Mjah, dan gaat voorkomen van RSI toch boven perfect namaken, zeker aangezien die schilderingen ook niet altijd even waarheidsgetrouw waren en het ding er dus best net iets anders uitgezien kan hebben.
Ik kreeg van mijn medetimmeraars zelfs wat antieke spijkers mee om te gebruiken (200 jaar oud!). Ik nagelde ze in de pootconstructie, maar ze blijken ook perfect dienst te doen als tandwieltegenhoudpin, zowel aan de voor- als achterkant 
(die sleuf had eigenlijk dieper gemoeten, maar ik ben zo bang dat hij afbreekt)
De constructie is helaas niet zo stabiel als ik had gewild, maar wel stabieler dan ik vreesde 
Dat krijg je nu eenmaal met wigjes – daar zit toch altijd wel wat speling in. Maar als ik alles vasttimmer krijg ik ‘m echt niet meer samen met de rest van de meuk in de auto.
En zo span je ‘m in:
Ongeweven draden aan de ene kant, weefsel aan de andere kant. En dankzij de tandwielen kun je gemakkelijk de boel opspannen en later losser maken als het te veel gaat trekken door het draaien van de kaartjes, of de boel opschuiven als je met je weefsel aan het einde van het weefgetouw bent beland.
Nee, hij is niet volledig historisch correct, en voor een groot deel met behulp van machines gemaakt, maar het is toch superleuk om bezoekers van een festival dit ding te laten zien samen met de originele afbeelding?
Nu alleen nog de boel voorzien van een laagje lijnzaadolie ter bescherming en dan is ‘ie echt af!
Ziet er heel gaaf uit!
Ik sta echt versteld van jouw eindeloze creativiteit.
Die is echt VET!!!
Ziet er goed uit. Krijg bijna zin om ook eens aan kaartweven te beginnen (maar houd het maar op de naailes met de electrische machine)
Gaaf! Maarreh… staan die tanden van dat tandwiel niet een beetje ver uit elkaar? Dan wordt je spanning ineens wel heel veel strakker, of niet?
Goed gedaan Lenny! En ik vond het fijn je te kunnen helpen!
Mooi. Ik vraag me wel af hoe je nu ongelijke spanning oplost?
Dankjulliewel!
@Annet: Ik weet het niet, ik moet ‘m nog testen. Maar op zich zit er best wel wat speling in de woldraden en het weefsel, ik denk dat het wel goedkomt. Zo niet, dan is er genoeg plek om er extra tandjes tussen te zetten.
@Janou: ongelijke spanning per draad blijft lastig, maar ik kan nu wel makkelijker een kant afrollen, een stukje strakker vastknopen en dan weer oprollen.
Ha Lenny,
Wat ont-zet-tend gaaf om hem af te zien!!
Super goed gelukt joh, echt een mooi staaltje werk.
Zou ik er ook eens een stukje mee mogen weven?
Groetjes,
Leander.
Gaaf ding! Maar als ik de schildering zie met de stand van de armen van mevrouw in kwestie vraag ik mij toch af waar zij haar knieën gelaten heeft. Dus ik denk dat jou aanpassing niet eens zo’n slecht idee is.
@Leander: Natuurlijk mag dat!
@Yvonne: Precies!
Ik heb vanmiddag toch nog een stukje van de onderkant van de zijpalen afgehaald om ‘m lager te maken. Want ik had gekeken welke hoogte het weefsel moest hebben om er ergonomisch voor te zitten, maar dat had ik stomgenoeg met mijn bureaustoel uitgemeten. Terwijl ik op een reënactmentweekend, op een veel lager krukje zal zitten. En de hele tijd mijn armen te hoog houden gaat me ook m’n schouders kosten.
De onderste steunpaal zit nu dus ook lager dan op de schildering, maar goed.
Bij dezen stel ik voor om het werkwoord MacGyveren te vervangen door dingen in elkaar Lennyen! Ongelooflijk hoe handig jij bent
Mocht nog iemand zoiets als dit willen maken, dan kan ik een stukje voortschrijdend inzicht meedelen: de houten pennen zijn aan de smalle kant, waardoor ze naar binnen hellen vanwege de grote spanning die erop staat. Niet heel handig om gelijke spanning te houden op je draden. Een volgende keer zou ik dus dikkere planken gebruiken zodat er pennen van een grotere diameter in kunnen.
Ik heb mijn weefgetouw geüpdatet! Zie deze post voor de wijzigingen aan het opdraaimechanisme: https://www.alice-in-wonderland.net/weblog/2015/07/kaartweefgetouw-update/
Hoi Lenny,
Die middeleeuwse weefgetouwen zien er een beetje uit als een Sprang weefgetouw. In ” Egyptisch vlechten'(nederlands boek over Sprang) is er ook een spanningsregelaar tussen twee palen gespannen. De draad wordt meerdere malen om de palen gewonden, net zoals in jouw afbeeldingen. Door deze ‘ woelingen’ te om de paal naar binnen te draaien, alsof het een ring is, ontspan je het weefsel, door ze naar buiten te draaien voer je de spanning op. De spanning, en de meervoudige wikkeling zorgen voor wrijving waardoor het weefsel niet te snel losschiet. Houten palen bieden meer wrijving dan metaal etc. Ik heb het ebook Egyptisch vlechten via internet archive gratis gedownload. Misschien heb je er wat aan. Sprang is trouwens ook een leuke historisch verantwoorde activiteit ?
Dat klinkt interessant! Ik heb wel eens gehoord van sprang, maar me er nog nooit in verdiept.
Ik heb even gegoogled en zo te lezen wordt bij sprang geen inslagdraad gebruikt, en aangezien die (en een beater) wel op het schilderij te zien is, kan ik met redelijke zekerheid zeggen dat ze hier bezig is met weven en niet met sprang. Maar ik ben zeker benieuwd naar dat andere weefgetouw met spanningsregeling!